Stem in ontwikkeling

In de ontwikkeling van het spreken van een kind, speelt de stem uiteraard een zeer belangrijke rol. De geboortekreet is een eerste duidelijke manifestatie van het stemgeluid. De baby ademt op eigen kracht en laat zich horen! Het huilen en het maken van tevreden geluidjes van een pasgeborene heeft een duidelijke functie in de communicatie met de moeder en de vader. De ontwikkeling van de stem kan niet los gezien worden van de gehele spraakontwikkeling. Na een paar weken gaat de baby voor het eerst het stemgeluid onderbreken binnen één ademhaling: EEEEEH wordt Eh-Eh-Eh-Eh.

Vanaf ongeveer 10 weken komen daar de eerste articulatiegeluiden bij zoals ARRA en EGGE. Wanneer het kind ongeveer 20 weken oud is volgt een stadium met allerlei stemcapriolen: de baby maakt verschillende klinkers op glissando's van laag naar heel hoog, van zacht naar luid, van sirene-achtige tonen tot grommende knorgeluiden ‘onder in de keel’. De periode daarna zullen steeds meer lettergreepachtige geluiden te horen zijn: DADADADADA!.

Naarmate het kind ouder wordt groeien strottenhoofd en keelholte en ‘groeit’ dus ook de stem. De stem wordt kernachtiger (doordringender) en het kind kan grotere verschillen maken in hard en zacht, hoog en laag, vol en ijl, gillen en roepen.

Er zijn meerdere groeistadia. Deze zijn ongeveer vanaf het 7e levensjaar verschillend voor jongens en meisjes. Iedereen kent het verschijnsel van de 'baard in de keel'.
Bij jongens groeit het strottenhoofd heel sterk in de adolescentie, gemiddeld vanaf 13 jaar, met een daling van de stem als gevolg. Voor de zomervakantie was de stem bijvoorbeeld nog echt een kinderstem, na de vakantie horen we hoe deze jongen een mannenstem begint te krijgen. De stemhoogte zakt verder tot ongeveer 20 jaar.
Bij meisjes daalt de stem ook vanaf het 13e jaar, maar veel geleidelijker en minder sterk. De stem kan na het 20e jaar nog verder dalen. Uiteindelijk zal een stem van een jong volwassen man bijna een octaaf lager zijn (120 Hz) dan de stem van een jong volwassen vrouw (220 Hz). Gemiddeld is het strottenhoofd bij beide seksen pas uitgegroeid op 21-jarige leeftijd.

Logopedie

Omdat de mond- en keelholte ook te maken heeft met eten, drinken, slikken en ademen, beweegt de logopedist zich ook op dit gebied. De logopedist kan advies en begeleiding geven op het gebied van spraakontwikkeling en daarin zo nodig onderscheid maken tussen spraak en stem. De logopedist kan bijdragen aan de scholing van de stem in de verschillende leeftijdsfasen. Daarnaast kan zij een rol spelen in het zangonderricht bij kinderen.

Test je kennis

Zangonderwijs op school is goed voor de kinderstem.
ja, dat is waar
over het algemeen wel
voor sommigen misschien
meestal niet
nee, dat is niet waar