De geschoolde stem

Een geschoolde stem is een stem van iemand die op zijn minst bewust kan sturen in hoog en laag, en hoog en laag onafhankelijk kan bedienen van hard en zacht. Daarnaast is een geschoolde stem meestal een stem van iemand die een heldere en mooie klank kan produceren. Wat mooi is wordt in sterke mate bepaald door het klankideaal van zijn of haar beroep.

Er zijn verschillende beroepen waar de stem centraal staat en wordt geschoold zoals bij zangers, acteurs, maar ook voice-overs, presentatoren, verhalenvertellers en niet te vergeten logopedisten.
Het ontwikkelen van een zangstem vergt een aparte scholing vergeleken met de scholing van een goede spreekstem. Bij de zangstem gaat het over het muzikale gebruik van de stem waarbij de stem over een veel grotere omvang van toonhoogte en luidheid moet worden gebruikt dan bij de spreekstem. Wij spreken maar in een klein stukje van ons laagste toonhoogtegebied. Zangers moeten echt de hoogte in. Belangrijker nog is de ontwikkeling van de stemklank. Zangstudenten trainen voor een persoonlijke, mooie, stabiele klank met een grote draagkracht.

Acteurs werken op een andere manier aan hun stem. Zij moeten de stem zeer bewust kunnen bedienen om allerlei stemmen te kunnen maken. Ook hier gaat het om draagkracht en een persoonlijk geluid, waarbij de stem heel soepel moet worden gebruikt om veel te kunnen variëren: luider, zachter, vol, geknepen, schreeuwen, zingen: de totale stem moet worden beheerst.

Zangers worden opgeleid op het conservatorium. Daar bestaan verschillende richtingen: klassiek zang en lichte muziek zang. Bij de laatste wordt jazz en popmuziek onderwezen.
Musicalzangers gaan vaak naar aparte musicalopleidingen. Voor acteurs zijn er theateropleidingen of toneelscholen waar veel aandacht is voor stem- en zangtraining.
Logopedisten krijgen een uitgebreide training in hun eigen stem en spraak op de logopedieopleidingen.
Voor voice-overs en presentatoren bestaan geen officiële beroepsopleidingen. Zij leren het vak in trainingen en cursussen en worden vaak intensief gecoacht door ervaren collega´s.

Logopedie

De logopedist kan een rol spelen bij audities en toelatingsexamens, zoals bij conservatoria, theaterscholen en lerarenopleidingen. Zij kan naar aanleiding van een eenvoudig stemonderzoek een voorspelling doen over de belastbaarheid van de stem. Daarmee kan een inschatting worden gemaakt van de kans dat iemand stemproblemen zal ontwikkelen in zijn of haar toekomstige beroep.
Door middel van gerichte trainingen in groepsverband of individueel kan een logopedist een grote bijdrage leveren aan de scholing van de beroepsstemmen van toekomstige leraren. De logopedist kan schadelijke patronen in het stemgebruik van geschoolde stemmen vaststellen.
Door verkeerd stemgedrag in een vroeg stadium te signaleren en te wijzigen kunnen veel stemproblemen worden voorkomen. Gespecialiseerde logopedisten of logopedisten die thuis zijn in zang, toneel of spreken in het openbaar kunnen de stem in relatie tot de artistieke uiting trainen en scholen. Bij stemproblemen geeft de logopedist stemtherapie.

Test je kennis

Wie heeft volgens u de meest mooie stem?
Paul de Leeuw
Freek de Jonge
Anouk
Ilse de Lange
Philip Freriks
Noraly Beyer
Hillary Clinton
Barack Obama